Doanh nghiệp phải làm gì để bảo vệ môi trường?

Để bảo vệ môi trường thì các doanh nghiệp phải có trách nhiệm hoàn thiện các thủ tục, hồ sơ môi trường và có các công trình xử lý để xử lý các nguồn thải phát sinh.

1. Hoàn thiện hồ sơ môi trường

Việc hoàn thiện hồ sơ môi trường không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là giải pháp giúp doanh nghiệp phát triển bền vững và an toàn trong dài hạn. Hiện nay có các loại hồ sơ môi trường như sau:

• Hồ sơ Đăng ký môi trường;
• Hồ sơ Báo cáo đánh giá tác động môi trường;
• Hồ sơ Giấy phép môi trường
• Hồ sơ Báo cáo kết quả vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải (sau khi được cấp giấy phép môi trường)
• Hồ sơ Báo cáo công tác bảo vệ môi trường định kỳ.

Tùy vào ngành nghề hoạt động, quy mô, công suất, tổng mức vốn đầu tư,…. mà hồ sơ môi trường của doanh nghiệp sẽ khác nhau.

Doanh nghiệp cần hoàn thiện hồ sơ môi trường theo quy định vì những lý do quan trọng sau:

• Tuân thủ pháp luật: Hồ sơ môi trường là yêu cầu bắt buộc theo Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản liên quan. Việc hoàn thiện đầy đủ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính, đình chỉ hoạt động hoặc buộc khắc phục hậu quả.
• Kiểm soát và giảm thiểu tác động môi trường: Thông qua hồ sơ môi trường, doanh nghiệp đánh giá được các nguồn phát sinh chất thải (nước thải, khí thải, chất thải rắn…), từ đó đề xuất biện pháp quản lý và xử lý phù hợp, hạn chế ô nhiễm và sự cố môi trường.
• Điều kiện để hoạt động ổn định và lâu dài: Hồ sơ môi trường là cơ sở pháp lý quan trọng để doanh nghiệp được cấp phép, mở rộng quy mô, điều chỉnh dự án hoặc vay vốn, đấu thầu các dự án lớn.
• Nâng cao uy tín và hình ảnh doanh nghiệp: Việc chấp hành nghiêm túc quy định về môi trường thể hiện trách nhiệm xã hội, giúp doanh nghiệp tạo niềm tin với đối tác, khách hàng và cơ quan quản lý.
• Phòng ngừa rủi ro và tiết kiệm chi phí: Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu giúp doanh nghiệp hạn chế các chi phí phát sinh do bị xử phạt, khắc phục vi phạm hoặc gián đoạn sản xuất.

2. Xây dựng, lắp đặt các công trình bảo vệ môi trường

Song song với việc hoàn thiện các thủ tục pháp lý về môi trường thì việc thi công, xây dựng và lắp đặt các công trình bảo vệ môi trường cũng là yêu cầu bắt buộc đối với các doanh nghiệp có phát sinh chất thải trong quá trình hoạt động.

• Tiến hành đầu tư, thiết kế hệ thống xử lý nước thải, khí thải, xử lý nước cấp,… đạt chuẩn bao gồm các công việc quan trọng như lựa chọn hệ thống, xác định chi phí, nguồn lực, phương án thi công, lắp đặt hiệu quả nhất.
• Doanh nghiệp muốn tiết kiệm chi phí cần ưu tiên lựa chọn công nghệ hiện đại, dễ tái sử dụng nước thải, thu khí sinh học, tạo ra nguồn năng lượng mới,… Tất cả các yêu cầu này đều giúp doanh nghiệp giảm chi phí khi tận dụng nguồn thải, tiết kiệm năng lượng đáng kể.
• Ưu tiên những hệ thống có thể kết hợp với không gian xanh vừa tạo thẩm mỹ cảnh quan vừa tận dụng sử dụng cho nhiều mục đích khác như chỗ để xe.
• Đối với nước thải cần sử dụng hệ thống dễ vận hành, bảo trì và nâng cấp. Tránh tình trạng xây dựng HTXLNT quá hời hợt, không đúng các thông số kỹ thuật, không hoàn chỉnh khiến nhiều hệ thống xử lý không đạt chất lượng cao.
• Đối với khí thải cần áp dụng phương pháp xử lý hiện đại vừa có tác dụng loại bỏ khí thải độc hại vừa tăng khả năng thu hồi bụi trong quá trình sản xuất.

3. Những vấn đề cần lưu ý khác

Ngoài việc hoàn thiện hồ sơ môi trường và xây dựng, lắp đặt các công trình bảo vệ môi trường, doanh nghiệp cần chủ động thực hiện thêm nhiều giải pháp đồng bộ để bảo vệ môi trường, cụ thể:

• Vận hành đúng và hiệu quả các công trình bảo vệ môi trường: Đảm bảo hệ thống xử lý nước thải, khí thải, chất thải hoạt động ổn định, đúng quy trình kỹ thuật; không vận hành đối phó hoặc ngắt hệ thống khi sản xuất.
• Quan trắc, giám sát môi trường định kỳ: Thực hiện quan trắc môi trường theo quy định; theo dõi các chỉ số phát thải để kịp thời phát hiện và khắc phục nguy cơ ô nhiễm.
• Phân loại, thu gom và quản lý chất thải đúng quy định: Phân loại chất thải tại nguồn; ký hợp đồng với đơn vị có chức năng thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải, đặc biệt là chất thải nguy hại.
• Sử dụng tiết kiệm tài nguyên và năng lượng: Tối ưu hóa quy trình sản xuất, tiết kiệm nước, điện, nhiên liệu; ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo và vật liệu thân thiện với môi trường.
• Đào tạo, nâng cao nhận thức cho người lao động: Tổ chức tập huấn về bảo vệ môi trường, an toàn hóa chất và ứng phó sự cố môi trường để nâng cao ý thức và trách nhiệm của cán bộ, công nhân viên.
• Áp dụng sản xuất sạch hơn và công nghệ xanh: Cải tiến công nghệ, giảm phát sinh chất thải ngay từ đầu nguồn; tái sử dụng, tái chế chất thải phù hợp với điều kiện sản xuất.
• Thực hiện kế hoạch phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường: Xây dựng phương án ứng phó sự cố tràn hóa chất, cháy nổ, rò rỉ nước thải; thường xuyên kiểm tra và diễn tập để sẵn sàng xử lý tình huống khẩn cấp.
• Thực hiện trách nhiệm xã hội và minh bạch thông tin môi trường: Công khai thông tin môi trường khi cần thiết, tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường và phát triển bền vững tại địa phương.

Có thể thấy, bảo vệ môi trường là quá trình lâu dài, đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ “làm cho đủ” mà cần chủ động, liên tục và có trách nhiệm trong mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh.